Παναχαϊκό όρος

Ski, Mountain Bike, Ανάβαση, Trekking, Αναρρίχηση ...

Παναχαϊκό όρος

Δημοσίευσηαπό gmak » Τετ Δεκ 17, 2008 2:35 am

Το Παναχαϊκό όρος (επίσης Παναχαϊκός ή Βοδιάς) είναι το βορειότερο βουνό της Πελοποννήσου και βρίσκεται στο κέντρο της Αχαΐας (γι' αυτό Παν-Αχαϊκό). Εκτείνεται περίπου 20 χλμ σε μήκος από το Βορρά ως το Νότο. Ο κύριος όγκος του αρχίζει κατευθείαν ανατολικά της πόλης της Πάτρας. Άλλωστε στους κατοίκους της δυτικής Στερεάς το Παναχαϊκό είναι γνωστό ως βουνό της Πάτρας. Το ψηλότερο σημείο του είναι η κορυφή πύργος του Παλαβού 1.928 μ, κατ' άλλους 1.924, 1.925, και 1.926 μ. Άλλη κορυφή του ονομάζεται Βοϊδιάς. Μεταξύ των δύο κορυφών βρίσκεται το οροπέδιο Πρασούδι ή όμορφη Λάκκα. Άλλα οροπέδια είναι ο Οβρυόκαμπος, της Ρακίτας, της Λουμπίστας. Οι κορυφές του προσφέρουν εκπληκτική θέα στην πόλη της Πάτρας και προς τα βουνά της Πελοποννήσου και της Στερεάς Ελλάδας. Από τις κορυφές σχεδόν του Παναχαϊκού πηγάζουν οι ποταμοί Γλαύκος και Φοίνικας. Μάλιστα ο ορεινός ρους του Γλαύκου διαχωρίζει το ΝΔ τμήμα του Παναχαϊκού, το οποίο είναι γνωστό ως Μικρός Παναχαϊκός ή Ομπλός, όπου βρίσκεται και η μονή Ομπλού.
Οι χιονοπτώσεις είναι κοινές στις περιοχές άνω των 1.000μ το χειμώνα. Οι κυριότεροι οικισμοί βρίσκονται στους πρόποδες του όρους και γίνονται σπανιότεροι με την άνοδο του υψομέτρου. Υπάρχει περιορισμένη δασοκάλυψη στο δυτικό και νότιο μέρος. Το Παναχαϊκό είναι από τα πιο ασταθή γεωλογικά εδάφη της χώρας. Στην υποβάθιση της χλωρίδας και της πανίδας του βουνού έχουν συμβάλλει τα μέγιστα η υπερβόσκηση, η λαθροθηρία, οι συνεχείς δασικές πυρκαγιές, η ανεξέλεγκτη διάνοιξη ορεινών δρόμων και η άναρχη εξάπλωση των οικισμών στα χαμηλότερα υψόμετρα. Έτσι, ένα μεγάλο μέρος του βουνού είναι ή άγονα εδάφη με ποώδη βλάστηση η οποία καλύπτει και ένα μεγάλο μέρος του νότιου μέρους. Τα καλλιεργήσιμα εδάφη καλύπτουν το δυτικό και ανατολικό μέρος. Οι χείμαρροι και τα ρεύματα είναι γύρω από το βουνό. Το κεντρικό μέρος του βουνού είναι το άγονο έδαφος. Τα λιβάδια καλύπτουν το δυτικό μέρος, το κεντροδυτικό, το βόρειο μέρος, και το ανατολικό. Υποβαθμισμένα και αραιά δάση υπάρχουν στο δυτικό μέρος, στο βόρειο μέρος και το ανατολικοκεντρικό μέρος. Τα όρια των δήμων βρίσκονται στο κέντρο της οροσειράς. Τα όρια της Μεσσάτιδας βρίσκονται στο νότο, της Πάτρας στη δύση, του Ρίου στα βορειοδυτικά, της Συμπολιτείας στα βορειοανατολικά, του Ερινεού στα ανατολικά και της κοινότητας Λεοντίου στο νοτιοανατολικό σημείο.
Το Παναχαϊκό φιλοξενεί στο βόρειο τμήμα στα σύνορα Πάτρας και Ρίου το μεγαλύτερο αιολικό πάρκο της Ελλάδας με 40 ανεμογεννήτριες, το οποίο εγκαινιάστηκε το 2006. Στο βουνό υπάρχουν επίσης δύο ορειβατικά καταφύγια του ΕΟΣ Πατρών, στο Ψάρθι (1500μ) που λειτουργεί από το 1934 και στο Πρασούδι. Ο ανεμοπτερισμός είναι κοινός στις περιοχές κάτω από 1.100 μ. Τέλος, υπάρχουν δύο σταθμοί τηλεπικοινωνιών, ένας που ονομάζεται Παναχαϊκό 1.300 έως 1.400 μ ανατολικά της Πάτρας και άλλος ένας (Ραντάρ) που χρησιμοποιείται κυρίως λόγω του υψώματος της Αρόης.


ΑΠΟ ΤΟ ΒΗΜΑ


Η μετατόπισή μας, όσο μικρή ή μεγάλη και αν είναι αυτή, πάνω στην επιφάνεια της πατρίδας μας, έστω και σε ένα μικρούτσικο κομματάκι της, το γοργοπέρασμά μας ανάμεσα από τις ακίνητες μορφές του φυσικού κόσμου (βουνά, φαράγγια, δέντρα, δάση) ή του τεχνητού κόσμου (σπίτια απλά και μνημεία σύνθετα) αλλά και από τις αργά κινούμενες μορφές της ανθρώπινης καθημερινότητας μας δίνει την ωραία ψευδαίσθηση πως αυτές είναι σκλάβες ενώ εμείς ζούμε ελεύθερα.

Κι όμως, έρχεται κάποτε η στιγμή που τη φευγαλέα σκιά που ρίξαμε ταξιδεύοντας σε τόπους, τοπία, φύση και ανθρώπους μάς τη ρίχνουν με τη σειρά τους άλλοι άνθρωποι που και αυτοί ταξιδεύουν, μόνο που εμείς, έχοντας τελειώσει το ταξίδι μας, σκλάβοι νιώθουμε, πιότερο από πριν, έχοντας λουφάξει στην ταπεινή μας καθημερινότητα ως το επόμενο ταξίδι που θα έρθει για να μας απελευθερώσει...

Πάτρα

Η Πάτρα ή μήπως «το Πάτραι», κατά την προσφιλή έκφραση των φίλων του ομώνυμου αθλητικού σωματείου;

Μια πραγματική φτωχομάνα, την οποία αδυνατεί να αντιληφθεί η «πάνω απ' τ' αυλάκι» Ελλάδα.

Μια από τις ωραιότερες πόλεις της χώρας μας, η οποία παρά τα πλήγματα που δέχθηκε η αρχιτεκτονική φυσιογνωμία της, ιδίως επί δικτατορίας, διατηρεί ακόμη και σήμερα ένα πλούσιο αρχιτεκτονικό δυναμικό και μια εκπληκτική σε ομορφιά ακτογραμμή, που δυστυχώς έχει αφεθεί στη μοίρα της...

Μια πόλη-πύλη προς τη Δύση, η οποία ενώ έδωσε στον νεοελληνικό πολιτισμό ένα από τα σημαντικότερα δημιουργήματά του, τον Καραγκιόζη, άφησε τους σημαντικότερους εκφραστές του να πεθάνουν πάμφτωχοι και λησμονημένοι σαν τον σπουδαίο Ορέστη (Ανέστη Βακάλογλου) ούτε μία επιγραφή δεν έβαλε ο δήμος στον τάφο του για να θυμίζει το έργο του, ούτε σε έναν δρόμο δεν έδωσε το όνομά του για να θυμίζει την προσφορά του...

Κάθομαι στην αυλή του ορειβατικού καταφύγιου Γεροκωστόπουλου (μόλις μισή ώρα από το κέντρο της πόλης!), που ανήκει στον δραστήριο ΕΟΣ Πατρών, και στα πόδια μου έχω την Πάτρα, μια πόλη που αγαπώ και που με στενοχωρεί όσο λίγες άλλες.

Από κανένα άλλο βουνό της πατρίδας μας δεν έχει κανένας την αίσθηση της πόλης στα πόδια του όσο από το Παναχαϊκό. Από τον Ταΰγετο βλέπεις τη Σπάρτη, όμως μακριά. Το ίδιο και από το Μιτσικέλλι, τα Γιάννενα. Από την Πάρνηθα, ένα κομμάτι της αττικής γης.

Το Παναχαϊκό όμως θα μπορούσε να λέγεται και Πατραϊκό Ορος, αφού η Πάτρα είναι χτισμένη κυριολεκτικά όχι απλώς στις υπώρειές του αλλά μέσα του. Οι ράχες που ξεκινούν από ψηλά καταλήγουν παρά τα τεχνικά έργα στη θάλασσα και αγκαλιάζουν την πόλη.

Το Παναχαϊκό είναι ένα τοπόσημο για την Πάτρα (όπως και η αντικρινή του Βαράσοβα!). Είναι το βουνό που καθορίζει το τοπίο και τη μοίρα, τη δική της και των ανθρώπων της.

Ο ξένος όμως που βιαστικά περνάει ως ταξιδιώτης απ' αυτό το κομμάτι του Πατραϊκού βλέποντας τα καμένα δάση, τις ξεκοιλιασμένες λοφοσειρές και την εποποιία της αυθαίρετης δόμησης σε βάρος του τοπίου αδυνατεί να αντιληφθεί ότι πίσω από την κακοποιημένη βόρεια πλευρά του κρύβονται πολλές ομορφιές και η πραγματική ψυχή του Παναχαϊκού.

Προς τον Βοϊδιά

Το Παναχαϊκό ή Βοϊδιάς απλώνεται ανάμεσα στους ποταμούς Γλαύκο και Σελινούντα και με τα δεκάδες χαμηλότερα παρακλάδια του αποτελεί ένα είδος γεωφυσικής γέφυρας με τους γειτονικούς όγκους του Ερύμανθου και του Χελμού. Το χαρακτηρίζουν δύο τύποι βιοτόπων: ομαλές κορφές και θαμνοτόπια με ρυάκια που «πατούν» πάνω σε φλύσχη, και ορεινά λιβάδια και ημιαλπικές κορυφογραμμές, που έχουν αναπτυχθεί πάνω σε ασβεστόλιθους.

Τόσο κοντινό στην Πάτρα και όμως τόσο άγνωστο στους Πατρινούς, οι οποίοι βλέποντας μόνο τις βορειοδυτικές και κακοποιημένες πλαγιές του ίσως και να απωθούνται να προχωρήσουν στην εξερεύνηση των άγνωστων στους πολλούς και κρυμμένων ομορφιών του.

Με συνοδοιπόρους τον αγωνιστή δασολόγο Ηλία Ντρε και τους Γιώργο Αμπατζή και Πέτρο Κομματά, που πρόσφατα συγκρότησαν έναν σύλλογο για την προστασία του, ξεκινήσαμε λοιπόν από την αγαπημένη Πάτρα με νότια κατεύθυνση προς το Νέο Σούλι και τις πηγές του πολύπαθου Γλαύκου. Η έντονη διάβρωση του εδάφους απωθητική και ποιος να φανταστεί ότι κάποτε το ελατόδασος έφθανε ως τις πύλες των Πατρών; «Το 'φαγε το ξυλοκιβώτιο στον Μεσοπόλεμο, παιδί μου» μου είπε κάποτε ένας παλαιός Πατρινός.

Φοβερή θέα προς τη Βαράσοβα, στα βόρεια του Πατραϊκού. Περνάμε από το εργοστάσιο της ΔΕΗ, στα 400 μ. υψόμετρο, μόλις 20' από το κέντρο της πόλης, και μας υποδέχεται μία ακόμη τεράστια ολίσθηση.

Οχι, μην αποθαρρυνθείτε! Πιο κάτω βρίσκονται τα σπουδαία και υπάρχουν πολλά! «Αν φύγει η γίδα, σε πέντε χρόνια ξαναφύτρωσε το δάσος» μου λέει ο Ηλίας Ντρες.

Πώς όμως να πείσεις (αν δεν υπάρχει η πολιτική βούληση!) τις κλειστές ακόμη και το έτος 2000 ­ κοινωνίες των αρβανιτοχωριών της Ζουμπάτας να κάνουν κάτι τέτοιο, το οποίο εν τέλει θα ήταν χρήσιμο και για τους ίδιους, όμως μέσα στην εσωστρέφειά τους αδυνατούν να κατανοήσουν;

Περνάμε από το Ανω και το Κάτω Σούλι, αμπελοκαλλιέργειες, ένας τεχνητός ταμιευτήρας στην κοίτη του Ντερβενίκου, Μιτζαίικα και Χαρουμανταίικα, μέσα από κατάφυτες κλειστές κοιλάδες, είμαστε ήδη στα 700 μ. υψόμετρο, ο δρόμος κακός αλλά βατός, Γκοτσαίικα (όλα τα εις -αίικα στον Νομό Αχαΐας έχουν μαζευτεί!) και από εκεί κατευθυνόμαστε προς το χωριό Μοίρα.


Οι πλαγιές κατάφυτες από σπάρτα scoparia (spartum junceum sp.) από τα οποία φτιάχνονταν κάποτε τα καλύτερα σάρωθρα. Σήμερα οι αγρότες του Abruzzo στην Ιταλία «πλημμύρισαν» με οικολογικές σκούπες τα σουπερμάρκετ της Γερμανίας, και εμείς κοιμόμαστε ακόμη τον ύπνο του δικαίου...

Αραιά δάση πουρναριών (coccifera sp.) και σε μια αριστερή στροφή ξεπροβάλλει στα νότια ο περήφανος και αλπικός Ερύμανθος προσφέροντας ένα εξαίσιο πανόραμα αλπικών κορφών και τοπίων.

Συνοικισμός Ζουμπάτα, στα 960 μ. υψόμετρο, μόλις 26 χλμ. από «το Πάτραι», γνωστός για τα περίφημα ζουμπατέικα τραγούδια του αλλά και πατρίδα του τουρκοπροσκυνημένου Αρβανίτη Νενέκου.

Τουφεκισμένες πινακίδες (για να μην ξεχνιόμαστε ότι το κράτος είναι απόν!) και κατεύθυνση προς Βεταίικα, από χωματόδρομο. Τοπία εκπληκτικά, συναντάμε τα πρώτα έλατα (abies sp.) αλλά και μια απερίγραπτη φτώχεια στα χωριά της περιοχής, μόλις μια ανάσα (σχεδόν 50') από την Πάτρα! Σπίτια αυθαίρετα με τσίγκους και πλαστικές σακούλες για τζάμια, και φτώχεια. Πολλή φτώχεια.

Οταν πρωτοήρθα σε αυτά τα μέρη πριν από σχεδόν 30 χρόνια, είχα τόσο πολύ εντυπωσιαστεί που μπορούσα άνετα να τη συγκρίνω με τη φτώχεια των πομακοχωριών της Ξάνθης. Ε βρε, κατακαημένη Ελλάδα! Που νομίζεις ότι οι παλαιοελλαδίτες, κάτω από τ' αυλάκι, ζουν όλοι καλά...

Καθόμαστε στο υποτυπώδες καφενείο των Βεταίικων. «Τσάι του βουνού». «Δεν έχουμε!». «Μα λίγο πιο πάνω από το εκπληκτικό δάσος της Θάνας ξέρω ότι υπάρχει!». «Δεν έχουμε!». Οι κουβέντες βγαίνουν δύσκολα. Οι άνθρωποι οι ίδιοι είναι δύσκολοι. «Ο τόπος σας είναι πανέμορφος και θα μπορούσε να προσελκύσει πολύ κόσμο». «Δεν θέλουμε κανέναν!».

Και όμως αυτός ο υπέροχος τόπος είναι από τους ωραιότερους στον Μοριά και γύρω του θα μπορούσαν κάλλιστα να αναπτυχθούν ένα σωρό οικοτουριστικές δραστηριότητες που να δώσουν διέξοδο στην τεράστια ανεργία που μαστίζει τους νέους των Πατρών. Σπαράζει η ψυχή μου βλέποντας τα ελατοδάση να αργοπεθαίνουν. Τα διαβρωμένα, εξαιτίας των ανθρώπινων επεμβάσεων, εδάφη δεν μπορούν πια να θρέψουν τις ρίζες των ελάτων και να τα βοηθήσουν να κρατήσουν υγρασία τον χειμώνα. Και έτσι το καλοκαίρι (και δυστυχώς το κλίμα αλλάζει) ξεραίνονται και προσβάλλονται δευτερογενώς και από μύκητες... Λίγο πιο πάνω, στον Οβριόκαμπο (ή Αβριόκαμπο), συναντάμε με συγκίνηση τον έναν και μοναδικό «ήρεμο έλατο» (taxus baccata). Κάποτε υπήρχαν χιλιάδες. Σήμερα μόνο ένας.

Οι καρκινοπαθείς, οι ήρωες αυτοί της ζωής, γνωρίζουν καλά το χημειοθεραπευτικό σκεύασμα taxol. Δεν γνωρίζουν όμως ότι η βάση παρασκευής του είναι το ψευδοέλατο. Τον καιρό της δικτατορίας οι ξένες φαρμακευτικές εταιρείες «λιάνισαν» τα δάση που σχημάτιζε. Ο,τι περίσσεψε το καταστρέφουν σήμερα η ασύδοτη βοσκή της γίδας και η ανθρώπινη αδιαφορία. Γιατί αυτός ο «ένας» και μοναδικός να μην κηρυχθεί μνημείο της φύσης;

Πίσω προς Βεταίικα και από εκεί ανηφορίζουμε από κακό δρόμο προς το περίφημο οροπέδιο της Ρακίτας. Πλαγιές κατάφυτες με αστράγαλους, που δίνουν πολύ καλό μέλι (παλαιά τους χρησιμοποιούσαν για να βγάζουν την κόλλα για τα πουκάμισα!). Περνάμε από τη θέση Γολέμι και φτάνουμε στο περίφημο οροπέδιο της Ρακίτας στα 1.110 μ., το οποίο στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο οι Σύμμαχοι χρησιμοποιούσαν ως χώρο ρίψης πολεμοφοδίων.

Γύρω της οι δασωμένες πλαγιές της Παπαρίτσας (1.450 μ.), του Μπαρμπά (1.613 μ.) και της Μπουχουμέρας (1.350 μ.) σχηματίζουν μια φυσική αγκαλιά, όπου φιλοξενείται και μια εκτεταμένη βαλτολίμνη με νερόφιδα, βαλτοχελώνες, τρίτωνες(!) και δεκάδες αλπικά και σπάνια λουλούδια. Θα περίμενε κανείς αυτός ο σπάνιας ομορφιάς ορεινός βιότοπος να είναι ένας παράδεισος. Και όμως σιγά σιγά μετατρέπεται σε κόλαση. Πολλά τα αυθαίρετα. Στη Ρακίτα οι μεγάλες μάχες της εθνικής μας αντίστασης.

Στη Ρακίτα ήρθε πρόσφατα στο φως ένας ναός της Αρτέμιδος, της γεωμετρικής εποχής.

Στη Ρακίτα και ο ιστορικός ναός της Αγίας Παρασκευής που οικοδομήθηκε το 1700 και όπου λειτουργήθηκαν στις 25.8.1827 1.800 Ελληνες, λίγο πριν από την καθοριστικής σημασίας μάχη με τον Ιμπραήμ στην Καυκαριά (στις δυνάμεις του πολέμησαν και 2.000 προδότες «Ελληνες» υπό τον Νενέκο!).

Στη Ρακίτα και στη γύρω περιοχή της, με πυρήνες το περίφημο δάσος της Θάνας και τις άγριες ρεματιές και τους λόγγους της Μονής Μακελαριάς (η οποία και βρίσκεται κοντά στο Λεόντιο), θα έπρεπε να υπάρχει ένας εθνικός δρυμός, ο οποίος να ενταχθεί σε μια τριλογία προστασίας: Χελμός - Βουραϊκός, Παναχαϊκό και Ερύμανθος, δηλαδή τα τρία βουνά που σχηματίζουν το «χρυσό τρίγωνο» στο οποίο και βρισκόμαστε.

Προς τη Γουρζούμισσα

Από τη Ρακίτα με ανάμεικτα συναισθήματα κατηφορίζουμε από χωματόδρομο προς την ηρωική Γουρζούμισσα (Λεόντιο). Αλλος κόσμος εδώ. Καλός και φιλόξενος. Τόσο καλός όσο τα περίφημα κρασιά του, η μαυροδάφνη, το βαθυκόκκινο κρασί, και ο μοσχάτος Πατρών, ένα λευκό κρασί με πλούσιο άρωμα, που στα 1901 ο Γουσταύος Κλάους το παρουσίασε στην αγορά με την ονομασία Δεμέστιχα. (Ηταν το πρώτο ελληνικό εμφιαλωμένο κρασί και τα Δεμέστιχα είναι οικισμός, κοντά στο Λεόντιο.) Τόσο φιλόξενος όσο πλούσιος σε ιστορία και σε αγώνες. Οπως η μάχη της 14.7.1943, οπότε οι έλληνες πατριώτες υπό τον γερο-Μίχο κυριολεκτικά διέλυσαν το 3ο Σύνταγμα της Μεραρχίας Πιεμόντε υπό τον εγκληματία ταγματάρχη Γκασπάρο, τον επονομαζόμενο και «ανταρτοφάγο». Λέει κάπου στα απομνημονεύματά του αυτός ο ήρωας (που ακόμη να του στήσουν κάπου την προτομή του!):

«Οχι, δεν παλάβωσα που ανέβηκα στα βουνά με μερικούς ξυπολιάδες. Μπορεί στην πατρίδα μας να βρίσκουμε ακόμη Εφιάλτες και Πήλιους Γούσηδες, είναι όμως μυριάδες οι ακραιφνείς πατριώτες που τα δίνουν όλα για το καλό του ελληνικού λαού».

Η Γουρζούμισσα είναι ένας πανέμορφος τόπος. Πίνουμε ένα καταπληκτικό μπρούσκο κρασάκι (από ποικιλία σταφυλιών μαυρούδι) στην ταβέρνα του Μανίκα, του επονομαζόμενου Μπρούκλη, και σκεφτόμαστε ξανά και ξανά τα διάφορα στάδια του οδοιπορικού μας, λίγο προτού αναχωρήσουμε προς τα Δεμέστιχα, και από εκεί προς Χαλαντρίτσα και Πάτρα. Η πρωτεύουσα του Μοριά, τα Αρβανιτοχώρια, το ταξόδεντρο, το δάσος της Θάνας, η Ρακίτα, η Μακελαριά, η Γουρζούμισσα, τα κρασιά των Δεμεστίχων.

«Οχι, δεν παλάβωσα που ανέβηκα στα βουνά, με μερικούς ξυπολιάδες» θα μας θυμίζει πάντα ο γερο-Μίχος...
Άβαταρ μέλους
gmak
 
Δημοσιεύσεις: 8592
Εγγραφή: Τετ Μάιος 14, 2008 10:56 pm
Τοποθεσία: gmak@4x4fun.gr

Επιστροφή στο ΒΟΥΝΟ

Μέλη σε σύνδεση

Μέλη σε αυτή την Δ. Συζήτηση : Δεν υπάρχουν εγγεγραμμένα μέλη και 1 επισκέπτης

cron